Werk-Mantelzorg

‘Mantelzorg moét een onderwerp zijn.’ – Maurice Tramper, directeur A&O-fonds Provincies

‘Ik denk zelf dat mantelzorg in de toekomst superbelangrijk gaat worden. Onlangs verscheen er een rapport dat er 135.000 arbeidskrachten te kort zijn in de zorg in 2031. Wie gaat dat opvangen? Ik voel hem wel aankomen, er zal nog meer voor de naasten gezorgd moeten worden.’ Uit cijfers blijkt dat nu al 1 op de 4 werkenden mantelzorger is. ´Dat is gewoon een kwart van je personeel. Ook is de gemiddelde leeftijd van ons personeelsbestand 48 jaar, dus het kan bijna niet anders: mantelzorg zal een onderwerp zijn.’

Een aantal jaren geleden hebben twee provincies de Erkenning “Wij werken mantelzorgvriendelijk! Behaald. ‘Het leek mij daarom goed om samen met Werk&Mantelzorg de draad weer op te pakken en de combinatie werk en mantelzorg te agenderen bij onze aangesloten organisaties,’ zegt Maurice. Zeven organisaties hebben meegedaan aan het traject werk en mantelzorg. Elke twee maanden was er een bijeenkomst en werd één van de vier pijlers van mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid besproken. Maurice licht toe: ‘Een aantal organisaties haakte aan omdat mantelzorg paste binnen hun duurzaam inzetbaarheidsbeleid, anderen gaven aan dat zij een aantrekkelijke werkgever willen zijn op de huidige krappe arbeidsmarkt en het van belang vinden om medewerkers goed te ondersteunen.’

Pragmatische insteek
Uit onderzoek van Werk&Mantelzorg blijkt dat het niet gaat om meer regels en verlofregelingen, maar juist om het agenderen en bespreekbaar maken van mantelzorg. Dat leidinggevenden oog hebben voor hun medewerkers met mantelzorgtaken en maatwerkafspraken maken om uitval te voorkomen. ‘Dat sprak mij ontzettend aan, die hele pragmatische insteek. Mantelzorg is eigenlijk een onderwerp dat onder de radar blijft. Sterker nog, mensen herkennen zichzelf niet als mantelzorger, terwijl veel medewerkers daarmee te dealen hebben.’

Een kleine investering
Langdurige en intensieve mantelzorgtaken kunnen leiden tot uitval en langdurig verzuim. ´Als je het ziekteverzuim kunt terugbrengen door aan dit onderwerp aandacht te geven en het kost je een paar uur per week, dan is dat natuurlijk heel interessant voor werkgevers. Dit gegeven heeft denk ik wel bijgedragen aan de opkomst en de inzet van de organisaties. Met relatief weinig middelen kun je een heel waardevol traject neerzetten, je hoeft er geen tonnen aan uit te geven. Organisaties konden ook ondersteuning krijgen vanuit Werk&Mantelzorg, zoals een enquête onder alle medewerkers (Werk&Mantelzorg Monitor) om het onderwerp te agenderen. Waar bijvoorbeeld strategische personeelsplanning vaak op een hoger niveau blijft liggen, kreeg dit meteen ook een praktische uitvoering richting medewerkers. Dat vind ik gewoon ontzettend mooi.’Pragmatische insteek

Uit onderzoek van Werk&Mantelzorg blijkt dat het niet gaat om meer regels en verlofregelingen, maar juist om het agenderen en bespreekbaar maken van mantelzorg. Dat leidinggevenden oog hebben voor hun medewerkers met mantelzorgtaken en maatwerkafspraken maken om uitval te voorkomen. ‘Dat sprak mij ontzettend aan, die hele pragmatische insteek.

Gewoon doen
Het A&O-fonds bood het traject gratis aan. ‘Ik denk dat ook wel de kracht van dit traject was: Je krijgt een leidraad mee en de handvatten, maar je kunt er invulling aan geven op een manier die bij jouw organisatiecultuur past. Want wij werken voor organisaties in heel Nederland en die cultuur die heel divers. Organisaties die de stappen wisten te maken, waren organisaties die gewoon aan de slag gingen met de bijbehorende werkbladen en daar hun eigen invulling aan gaven. Bijvoorbeeld door een koffiemoment voor mantelzorgers te organiseren of doordat medewerkers een collega, waarvan ze wisten dat deze mantelzorger is, een bloemetje mochten geven. Dat gaf een stukje herkenning, dat mantelzorger eigenlijk bijna een soort functie is en dat dat ook herkend en gezien wordt. Daardoor werd bekend wie naast het werk ook mantelzorgtaken heeft.’ Waar bijvoorbeeld strategische personeelsplanning vaak op een hoger niveau blijft liggen, kreeg dit meteen ook een praktische uitvoering richting medewerkers. Dat vind ik gewoon ontzettend mooi.’

Collega-colleges
‘Wij hebben tijdens de uitreiking van de Erkenning de projectleiders van de deelnemende organisaties geïnterviewd over hoe zij dit traject hebben ervaren en wat de voordelen zijn van het bespreekbaar maken van werk en mantelzorg. Deze uitkomsten zijn uitgebracht in onze nieuwsbrief en op onze website.’ Het A&O-fonds maakt collega-colleges waarin een collega iets vertelt waar een ander baat bij kan hebben. Maurice vertelt: ‘Zo hebben we er één voor medewerkers opgenomen over werk en mantelzorg, waar mantelzorgers kennis uit kunnen putten en tips uit kunnen halen. En ook één voor leidinggevenden met een medewerker uit de sector die veel ervaring heeft op dit gebied en Jan Anne van Dijk van Werk&Mantelzorg als externe deskundige.’

Werk en mantelzorg als onderwerp in het goede gesprek
De provincies hebben de gesprekscyclus losgelaten en daarvoor in de plaats is het goede gesprek gekomen. ‘Hiervoor heeft het A&O-fonds een app ontwikkeld met welke onderwerpen je zou kunnen bespreken. Daar is nu ook werk en mantelzorg aan toegevoegd als een van de bullets die je als medewerker of leidinggevende kan selecteren.

Onze missie is geslaagd
Een jaar na afronding van het project, zijn een aantal organisaties uit zichzelf met dit onderwerp aan de slag. ‘Dan is onze missie eigenlijk wel geslaagd. Juist het op gang brengen van die olievlek, is voor ons het belangrijkst.’