Een aanzienlijk deel van de zorgprofessionals combineert hun baan met zorg voor een naaste. Deze ‘double-duty caregivers’ nemen een unieke positie in, waarbij hun professionele kennis zowel een kracht als een bron van extra stress is. Dat blijkt uit een nieuwe wetenschappelijke studie van onderzoekers van Tilburg University, onlangs gepubliceerd in het tijdschrift The Gerontologist.
In een tijd van een vergrijzende samenleving en toenemende personeelstekorten in de zorg, wordt er steeds vaker een beroep gedaan op mantelzorgers. Voor professionals in de zorg is die rol extra complex: in Nederland is maar liefst 38% zorgmedewerkers ook privé mantelzorger. Het onderzoek, geleid door Helma Martens, benadrukt dat deze groep specifieke uitdagingen kent die vaak onzichtbaar blijven op de werkvloer.
Hieronder volgen de belangrijkste bevindingen uit het artikel:
• De paradox van professionele kennis: De vakkennis van deze verzorgers geeft hen enerzijds zelfvertrouwen en de middelen om de beste zorg te regelen voor hun naaste. Anderzijds leidt het tot de ‘last van het weten’: een constante angst en ongerustheid omdat zij, in tegenstelling tot andere mantelzorgers, weten wat er medisch gezien mis kan gaan.
• De ‘verpleegkundige in de familie’: Er heersen hoge verwachtingen. Zowel de professionals zelf als hun familieleden en het zorgsysteem verwachten vaak dat zij automatisch de leiding nemen als een naaste ziek wordt.
• Onzichtbare expert-taken: Naast praktische hulp houden double-duty caregivers zich intensief bezig met het monitoren van de medische status, het adviseren van naasten en het optreden als belangenbehartiger (advocate) binnen het zorgsysteem.
• Gevolgen voor de gezondheid en het werk: De grens tussen de rol van professional en familielid vervaagt vaak, wat leidt tot zelfverwijt en stress. Dit heeft directe gevolgen op de werkvloer: er is een verhoogd risico op emotionele uitputting, burn-out en slaapproblemen. Bovendien neemt de kans op professionele fouten toe door oververmoeidheid en te weinig concentratie.
De onderzoekers doen in het artikel ook aanbevelingen voor de praktijk:
• Gedeelde verantwoordelijkheid op het werk: Ondersteuning moet een gedeelde verantwoordelijkheid zijn van werkgever en werknemer.
• Training voor managers: Organisaties moeten een sociaal veilige omgeving bieden. Het onderzoek adviseert om managers te trainen in het herkennen van deze dubbelrol en het bieden van de nodige flexibiliteit in roosters en andere ondersteuning op maat.
• Grenzen stellen: Verzorgers moeten worden aangemoedigd om hun grenzen te bewaken en proactief (formele) hulp in te schakelen om overbelasting te voorkomen.
• Erkenning door externe zorginstellingen: Instellingen die de zieke naaste behandelen, moeten zich bewust zijn van de specifieke positie van de double-duty caregiver en hen gericht ondersteunen in hun informatiebehoefte.